{"id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad/Temat 2","paper_id":"wos-2017-maj-matura-rozszerzona","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Temat 2.\nCzy typ systemu partyjnego jest determinowany przez system wyborczy stosowany\nw elekcjach pierwszych izb parlamentu? Rozważ problem, charakteryzując oba te\nsystemy (wyborczy i partyjny) w Polsce i w państwach, których dotyczą materiały\nźródłowe, w XXI wieku.\nTabela 1. Wyniki wyborów do Bundestagu (izby pierwszej parlamentu RFN) w XXI wieku\nPartia\n2002\n2005\n2009\n2013\n% głosów / liczba mandatów\nUnia Chrześcijańsko-Demokratyczna (CDU) /\nUnia Chrześcijańsko-Społeczna (CSU)\n38,5%\n248\n35,2%\n226\n33,8%\n239\n41,5%\n311\nSocjaldemokratyczna Partia Niemiec\n(SPD)\n38,5%\n251\n34,2%\n222\n23%\n146\n25,7%\n193\nPartia Demokratycznego Socjalizmu (PDS) / Partia\nLewicowa (Linkspartei.PDS) / Lewica (LINKE)*\n4,0%\n2\n8,7%\n54\n11,9%\n76\n8,6%\n64\nZieloni\n(GRÜNE)\n8,6%\n55\n8,1%\n51\n10,7%\n68\n8,4%\n63\nWolna Partia Demokratyczna\n(FDP)\n7,4%\n47\n9,8%\n61\n14,6%\n93\n4,8%\n0\nogółem liczba mandatów\n603\n614\n622\n631\nNa podstawie: parties-and-elections.eu\n* Formacja w 2002 roku startowała w wyborach do Bundestagu pod nazwą PDS, w 2005\nroku - Linkspartei.PDS, a w 2009 i 2013 roku - LINKE.\nMWO_1R\nTabela 2. Wyniki wyborów do Izby Gmin (izby pierwszej parlamentu Wielkiej Brytanii)\nw XXI wieku*\nPartia\n2001\n2005\n2010\n2015\n% głosów / liczba mandatów\nPartia Konserwatywna\n(CON)\n31,7%\n166\n32,3%\n197\n36,1%\n307\n36,9%\n331\nPartia Pracy\n(LAB)\n40,7%\n413\n35,2%\n356\n29,0%\n258\n30,4%\n232\nLiberalni Demokraci\n(LD)\n18,3%\n52\n22,0%\n62\n23,0%\n57\n7,9%\n8\nPartia Niepodległości Zjednoczonego Królestwa\n(UKIP)\n1,5%\n0\n2,2%\n0\n3,1%\n0\n12,6%\n1\nSzkocka Partia Narodowa\n(SNP)\n1,8%\n5\n1,5%\n6\n1,7%\n6\n4,7%\n56\nogółem liczba mandatów\n659\n645\n650\n650\nNa podstawie: parties-and-elections.eu\n* W tabeli przedstawiono wyłącznie formacje, które co najmniej w jednych wyborach\nuzyskały min. 10% głosów lub 10 mandatów.","answer":null,"answer_text":"Temat 2.\nCzy typ systemu partyjnego jest determinowany przez system wyborczy stosowany\nw elekcjach pierwszych izb parlamentu? Rozważ problem, charakteryzując oba te\nsystemy (wyborczy i partyjny) w Polsce i państwach, których dotyczą materiały\nźródłowe, w XXI wieku.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n17. Systemy partyjne. Zdający:\n1) charakteryzuje system monopartyjny, dwupartyjny\ni wielopartyjny;\n3) przedstawia system partyjny wybranego przez siebie państwa (do\nwyboru spośród Wielkiej Brytanii, Niemiec, Francji i Stanów\nZjednoczonych) na podstawie samodzielnie zebranych wiadomości;\n4) opisuje podstawowe zasady ordynacji większościowej\ni proporcjonalnej w powiązaniu z systemem dwupartyjnym\ni wielopartyjnym;\n5) wyjaśnia znaczenie progu wyborczego dla reprezentatywności\nwyborów i tworzenia rządzącej koalicji;\n6) analizuje argumenty na rzecz ordynacji większościowej\ni proporcjonalnej.\n19. Modele ustrojowe państw demokratycznych. Zdający:\n1) podaje cechy charakterystyczne różnych modeli ustrojowych\npaństw demokratycznych; wyjaśnia, jaki model funkcjonuje\nw Polsce;\n2) charakteryzuje krótko ustroje polityczne Niemiec, Wielkiej\nBrytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Włoch\ni Rosji, na podstawie samodzielnie zebranych informacji.\n20. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Zdający:\n6) opisuje mechanizm tworzenia koalicji rządowej; wyjaśnia rolę\nopozycji w pracy parlamentu.\n25. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n2) wyjaśnia różnice między ordynacjami wyborów parlamentarnych\ni prezydenckich w Polsce.\n(III etap) 5. Udział obywateli w życiu publicznym. Zdający:\n1) przedstawia główne podmioty życia publicznego (obywatele,\nzrzeszenia obywatelskie, media, politycy i partie, władza, instytucje\npubliczne, biznes itp.) i pokazuje, jak współdziałają i konkurują one\nze sobą w życiu publicznym.\n(III etap) 10. Państwo i władza demokratyczna. Zdający:\n3) wyjaśnia zasady: większości, pluralizmu i poszanowania praw\nmniejszości w państwie demokratycznym;\n7) rozważa i ilustruje przykładami zalety i słabości demokracji.\n(III etap) 12. System wyborczy i partyjny. Zdający:\n2) wskazuje, odwołując się do wybranych przykładów, różnice\nmiędzy systemem dwupartyjnym a systemem wielopartyjnym;\n3) wymienia partie polityczne obecne w Sejmie; wskazuje te, które\nnależą do koalicji rządzącej, i te, które pozostają w opozycji.\nSchemat punktowania\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 P.\nZdający w pełni:\n1) scharakteryzował system wyborczy (wybory do Sejmu RP)\ni partyjny w Polsce:\n- wybory proporcjonalne, personalizacja głosu poprzez\ngłosowanie na kandydata na danej liście wyborczej, dzielenie\nmandatów w okręgach metodą d’Hondta, próg wyborczy dla\npartii (5%) i koalicji (8%),\n- system wielopartyjny, zmienny: dwublokowy (jeden blok\nSLD-PSL, drugi - partie postsolidarnościowe), dwóch partii\ndominujących (PO i PiS), partii dominującej (PiS z formacjami\nz ich listy: PR, SP)*;\n2) scharakteryzował system wyborczy (wybory do Izby Gmin)\ni partyjny w Wielkiej Brytanii:\n- wybory większościowe przy zastosowaniu większości\nwzględnej, jednomandatowe okręgi wyborcze,\n- system wielopartyjny, na ogół dwupartyjny, ale w latach 2010-\n2015 żadna z głównych partii (konserwatyści i laburzyści) nie\nmiała większości miejsc w Izbie Gmin i zawiązano koalicję\nkonserwatystów i liberałów*;\n3) scharakteryzował system wyborczy (wybory do Bundestagu)\ni partyjny w Niemczech:\n- wybory proporcjonalne z progiem wyborczym 5%,\npersonalizacja aktu wyborczego poprzez drugi głos oddawany\nw wyborach większościowych w jednomandatowych okręgach\nwyborczych - mandaty tak zdobyte odliczane są od tych, które\nprzypadają partiom według podziału mandatów z części\nproporcjonalnej (do 2005 r. metodą Hare’a-Niemeyera, potem\nSainte-Leaguë’a), jednak jeśli mandatów większościowych jest\nwięcej, mamy do czynienia z superatą - stąd różna liczba\ndeputowanych w Bundestagu, zwycięstwo w okręgach zwalnia\npartie z konieczności przekroczenia progu wyborczego,\n- system wielopartyjny, zmienny, teoretycznie dwublokowy:\nCDU/CSU i FPD oraz socjaldemokraci i zieloni; niemniej\nwyniki wyborów powodują często konieczność zawiązywania\ntzw. wielkiej koalicji CDU/CSU - SPD (w XXI w.\ndwukrotnie)*;\n4) zajął stanowisko, rozważył argumenty i kontrargumenty,\nwykorzystując materiały źródłowe:\n4.1. system polski:\n Argument za - system proporcjonalny z progiem sprzyja\nreprezentatywności wyborów i pewnej stabilności systemu\npartyjnego (5 lub 6 ugrupowań w Sejmie RP, poza MN),\n Argument przeciw - mimo tego samego systemu wyborczego\nsystem partyjny ulega zmianom, przez 8% próg dla koalicji\ni 5% dla partii w 2015 r. pierwszy raz zdarzyło się, że jeden\nkomitet wyborczy ma większość mandatów w Sejmie RP,\n4.2. system brytyjski:\n Argument za - generalnie większościowy system wyborczy\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający nie popełnił\nżadnego błędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację\ninformacji (nie\nzamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\nsprzyja dwupartyjności, powoduje silną niedoreprezentację\nogólnokrajowych partii trzecich (co najbardziej widać\nw przypadku LD, a ostatnio - UKIP) oraz nadreprezentację\ndwóch lub jednej (pierwsze i drugie wybory) partii silnych,\nwystępuje też czasem nadreprezentacja partii lokalnych (co\nwidać w przypadku SPN w ostatnich wyborach),\n Argument przeciw - mimo tego samego systemu wyborczego\npo wyborach 2010 roku żadna z wielkich partii nie miała\nwiększości niezbędnej do stworzenia rządu, stąd zawiązano\nkoalicję dwóch partii, co oznaczało, że system dwupartyjny\nprzestał być modelowy / przestał funkcjonować,\n4.3. system niemiecki:\n Argument za - system proporcjonalny z progiem sprzyja\nreprezentatywności wyborów i pewnej stabilności systemu\npartyjnego (4 lub 5 partii w Bundestagu),\n Argument przeciw - mimo tego samego systemu wyborczego\ndwukrotnie nie udało się sformować rządu zgodnego\nz systemem dwublokowym, nie zmieniła tej sytuacji korekta\nsystemu wyborczego (z Hare’a-Niemeyera na Sainte-\n-Leaguë’a), a w obu przypadkach miały miejsce rządy\nwielkiej koalicji;\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych\naspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście\ninterpretacyjnym oraz wykazał się znajomością licznych pojęć\nzwiązanych z ww. zagadnieniem.\n* Zmiany w systemie mogą być wyrażone w formie opisu, bez\npodawania nazw tych systemów.\nKursywą zaznaczono kwestie niekonieczne do uznania danego\naspektu za spełniony w sposób pełny.\nPoziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P.\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)\nlub\n- w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia\ni częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych\naspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością\nwybranych pojęć związanych z tematem; ustosunkował się do\noceny autora.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden\nlub dwa błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (umieścił\nw pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód nie w pełni\nuporządkowany.\nPoziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P.\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo\nscharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród\nzagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)\nlub\n- częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).\n5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy\nlub cztery błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym\nstopniu selekcję\ninformacji i ich\nhierarchizację (napisał\npracę, której znaczną\nczęść stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w sposób\nchaotyczny\ni nielogiczny.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił co\nnajmniej pięć błędów\nmerytorycznych.\nSELEKCJA INFORMACJI\nPonad połowę pracy\nstanowią fragmenty\nniezwiązane z tematem.\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nWywód jest\nniekomunikatywny.\n0 P.\nZdający nie zrozumiał tematu - nie wypełnił wymagań dla\npoziomu I.\n5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych\nz tematem.\nPrzy pracy o wartości\nmerytorycznej 0 p., nie\nprzyznaje się punktów\nza pozostałe elementy.\nEgzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III),\nmoże ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez\nzdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj.\npoprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za\nzrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości\nmerytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także\nocenić pracę na 0 punktów.","solution":null,"image":"img/wos-2017-maj-matura-rozszerzona/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Temat 2.<br>Czy typ systemu partyjnego jest determinowany przez system wyborczy stosowany<br>w elekcjach pierwszych izb parlamentu? Rozważ problem, charakteryzując oba te<br>systemy (wyborczy i partyjny) w Polsce i w państwach, których dotyczą materiały<br>źródłowe, w XXI wieku.<br>Tabela 1. Wyniki wyborów do Bundestagu (izby pierwszej parlamentu RFN) w XXI wieku<br>Partia<br>2002<br>2005<br>2009<br>2013<br>% głosów / liczba mandatów<br>Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna (CDU) /<br>Unia Chrześcijańsko-Społeczna (CSU)<br>38,5%<br>248<br>35,2%<br>226<br>33,8%<br>239<br>41,5%<br>311<br>Socjaldemokratyczna Partia Niemiec<br>(SPD)<br>38,5%<br>251<br>34,2%<br>222<br>23%<br>146<br>25,7%<br>193<br>Partia Demokratycznego Socjalizmu (PDS) / Partia<br>Lewicowa (Linkspartei.PDS) / Lewica (LINKE)*<br>4,0%<br>2<br>8,7%<br>54<br>11,9%<br>76<br>8,6%<br>64<br>Zieloni<br>(GRÜNE)<br>8,6%<br>55<br>8,1%<br>51<br>10,7%<br>68<br>8,4%<br>63<br>Wolna Partia Demokratyczna<br>(FDP)<br>7,4%<br>47<br>9,8%<br>61<br>14,6%<br>93<br>4,8%<br>0<br>ogółem liczba mandatów<br>603<br>614<br>622<br>631<br>Na podstawie: parties-and-elections.eu</p>\n<ul><li>Formacja w 2002 roku startowała w wyborach do Bundestagu pod nazwą PDS, w 2005</li></ul>\n<p>roku - Linkspartei.PDS, a w 2009 i 2013 roku - LINKE.<br>MWO_1R<br>Tabela 2. Wyniki wyborów do Izby Gmin (izby pierwszej parlamentu Wielkiej Brytanii)<br>w XXI wieku*<br>Partia<br>2001<br>2005<br>2010<br>2015<br>% głosów / liczba mandatów<br>Partia Konserwatywna<br>(CON)<br>31,7%<br>166<br>32,3%<br>197<br>36,1%<br>307<br>36,9%<br>331<br>Partia Pracy<br>(LAB)<br>40,7%<br>413<br>35,2%<br>356<br>29,0%<br>258<br>30,4%<br>232<br>Liberalni Demokraci<br>(LD)<br>18,3%<br>52<br>22,0%<br>62<br>23,0%<br>57<br>7,9%<br>8<br>Partia Niepodległości Zjednoczonego Królestwa<br>(UKIP)<br>1,5%<br>0<br>2,2%<br>0<br>3,1%<br>0<br>12,6%<br>1<br>Szkocka Partia Narodowa<br>(SNP)<br>1,8%<br>5<br>1,5%<br>6<br>1,7%<br>6<br>4,7%<br>56<br>ogółem liczba mandatów<br>659<br>645<br>650<br>650<br>Na podstawie: parties-and-elections.eu</p>\n<ul><li>W tabeli przedstawiono wyłącznie formacje, które co najmniej w jednych wyborach</li></ul>\n<p>uzyskały min. 10% głosów lub 10 mandatów.</p>","answer_text_html":"<p>Temat 2.<br>Czy typ systemu partyjnego jest determinowany przez system wyborczy stosowany<br>w elekcjach pierwszych izb parlamentu? Rozważ problem, charakteryzując oba te<br>systemy (wyborczy i partyjny) w Polsce i państwach, których dotyczą materiały<br>źródłowe, w XXI wieku.<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>IV. Znajomość zasad<br>i procedur<br>demokracji.<br>V. Znajomość<br>podstaw ustroju<br>Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Systemy partyjne. Zdający:</li><li>charakteryzuje system monopartyjny, dwupartyjny</li></ol>\n<p>i wielopartyjny;</p>\n<ol><li>przedstawia system partyjny wybranego przez siebie państwa (do</li></ol>\n<p>wyboru spośród Wielkiej Brytanii, Niemiec, Francji i Stanów<br>Zjednoczonych) na podstawie samodzielnie zebranych wiadomości;</p>\n<ol><li>opisuje podstawowe zasady ordynacji większościowej</li></ol>\n<p>i proporcjonalnej w powiązaniu z systemem dwupartyjnym<br>i wielopartyjnym;</p>\n<ol><li>wyjaśnia znaczenie progu wyborczego dla reprezentatywności</li></ol>\n<p>wyborów i tworzenia rządzącej koalicji;</p>\n<ol><li>analizuje argumenty na rzecz ordynacji większościowej</li></ol>\n<p>i proporcjonalnej.</p>\n<ol><li>Modele ustrojowe państw demokratycznych. Zdający:</li><li>podaje cechy charakterystyczne różnych modeli ustrojowych</li></ol>\n<p>państw demokratycznych; wyjaśnia, jaki model funkcjonuje<br>w Polsce;</p>\n<ol><li>charakteryzuje krótko ustroje polityczne Niemiec, Wielkiej</li></ol>\n<p>Brytanii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Włoch<br>i Rosji, na podstawie samodzielnie zebranych informacji.</p>\n<ol><li>Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Zdający:</li><li>opisuje mechanizm tworzenia koalicji rządowej; wyjaśnia rolę</li></ol>\n<p>opozycji w pracy parlamentu.</p>\n<ol><li>Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:</li><li>wyjaśnia różnice między ordynacjami wyborów parlamentarnych</li></ol>\n<p>i prezydenckich w Polsce.<br>(III etap) 5. Udział obywateli w życiu publicznym. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia główne podmioty życia publicznego (obywatele,</li></ol>\n<p>zrzeszenia obywatelskie, media, politycy i partie, władza, instytucje<br>publiczne, biznes itp.) i pokazuje, jak współdziałają i konkurują one<br>ze sobą w życiu publicznym.<br>(III etap) 10. Państwo i władza demokratyczna. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia zasady: większości, pluralizmu i poszanowania praw</li></ol>\n<p>mniejszości w państwie demokratycznym;</p>\n<ol><li>rozważa i ilustruje przykładami zalety i słabości demokracji.</li></ol>\n<p>(III etap) 12. System wyborczy i partyjny. Zdający:</p>\n<ol><li>wskazuje, odwołując się do wybranych przykładów, różnice</li></ol>\n<p>między systemem dwupartyjnym a systemem wielopartyjnym;</p>\n<ol><li>wymienia partie polityczne obecne w Sejmie; wskazuje te, które</li></ol>\n<p>należą do koalicji rządzącej, i te, które pozostają w opozycji.<br>Schemat punktowania<br>Poziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 P.<br>Zdający w pełni:</p>\n<ol><li>scharakteryzował system wyborczy (wybory do Sejmu RP)</li></ol>\n<p>i partyjny w Polsce:</p>\n<ul><li>wybory proporcjonalne, personalizacja głosu poprzez</li></ul>\n<p>głosowanie na kandydata na danej liście wyborczej, dzielenie<br>mandatów w okręgach metodą d’Hondta, próg wyborczy dla<br>partii (5%) i koalicji (8%),</p>\n<ul><li>system wielopartyjny, zmienny: dwublokowy (jeden blok</li></ul>\n<p>SLD-PSL, drugi - partie postsolidarnościowe), dwóch partii<br>dominujących (PO i PiS), partii dominującej (PiS z formacjami<br>z ich listy: PR, SP)*;</p>\n<ol><li>scharakteryzował system wyborczy (wybory do Izby Gmin)</li></ol>\n<p>i partyjny w Wielkiej Brytanii:</p>\n<ul><li>wybory większościowe przy zastosowaniu większości</li></ul>\n<p>względnej, jednomandatowe okręgi wyborcze,</p>\n<ul><li>system wielopartyjny, na ogół dwupartyjny, ale w latach 2010-</li></ul>\n<p>2015 żadna z głównych partii (konserwatyści i laburzyści) nie<br>miała większości miejsc w Izbie Gmin i zawiązano koalicję<br>konserwatystów i liberałów*;</p>\n<ol><li>scharakteryzował system wyborczy (wybory do Bundestagu)</li></ol>\n<p>i partyjny w Niemczech:</p>\n<ul><li>wybory proporcjonalne z progiem wyborczym 5%,</li></ul>\n<p>personalizacja aktu wyborczego poprzez drugi głos oddawany<br>w wyborach większościowych w jednomandatowych okręgach<br>wyborczych - mandaty tak zdobyte odliczane są od tych, które<br>przypadają partiom według podziału mandatów z części<br>proporcjonalnej (do 2005 r. metodą Hare’a-Niemeyera, potem<br>Sainte-Leaguë’a), jednak jeśli mandatów większościowych jest<br>więcej, mamy do czynienia z superatą - stąd różna liczba<br>deputowanych w Bundestagu, zwycięstwo w okręgach zwalnia<br>partie z konieczności przekroczenia progu wyborczego,</p>\n<ul><li>system wielopartyjny, zmienny, teoretycznie dwublokowy:</li></ul>\n<p>CDU/CSU i FPD oraz socjaldemokraci i zieloni; niemniej<br>wyniki wyborów powodują często konieczność zawiązywania<br>tzw. wielkiej koalicji CDU/CSU - SPD (w XXI w.<br>dwukrotnie)*;</p>\n<ol><li>zajął stanowisko, rozważył argumenty i kontrargumenty,</li></ol>\n<p>wykorzystując materiały źródłowe:<br>4.1. system polski:<br> Argument za - system proporcjonalny z progiem sprzyja<br>reprezentatywności wyborów i pewnej stabilności systemu<br>partyjnego (5 lub 6 ugrupowań w Sejmie RP, poza MN),<br> Argument przeciw - mimo tego samego systemu wyborczego<br>system partyjny ulega zmianom, przez 8% próg dla koalicji<br>i 5% dla partii w 2015 r. pierwszy raz zdarzyło się, że jeden<br>komitet wyborczy ma większość mandatów w Sejmie RP,<br>4.2. system brytyjski:<br> Argument za - generalnie większościowy system wyborczy<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający nie popełnił<br>żadnego błędu<br>merytorycznego.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>poprawną selekcję<br>i hierarchizację<br>informacji (nie<br>zamieścił w pracy<br>fragmentów<br>niezwiązanych<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód w pełni spójny,<br>harmonijny i logiczny.<br>sprzyja dwupartyjności, powoduje silną niedoreprezentację<br>ogólnokrajowych partii trzecich (co najbardziej widać<br>w przypadku LD, a ostatnio - UKIP) oraz nadreprezentację<br>dwóch lub jednej (pierwsze i drugie wybory) partii silnych,<br>występuje też czasem nadreprezentacja partii lokalnych (co<br>widać w przypadku SPN w ostatnich wyborach),<br> Argument przeciw - mimo tego samego systemu wyborczego<br>po wyborach 2010 roku żadna z wielkich partii nie miała<br>większości niezbędnej do stworzenia rządu, stąd zawiązano<br>koalicję dwóch partii, co oznaczało, że system dwupartyjny<br>przestał być modelowy / przestał funkcjonować,<br>4.3. system niemiecki:<br> Argument za - system proporcjonalny z progiem sprzyja<br>reprezentatywności wyborów i pewnej stabilności systemu<br>partyjnego (4 lub 5 partii w Bundestagu),<br> Argument przeciw - mimo tego samego systemu wyborczego<br>dwukrotnie nie udało się sformować rządu zgodnego<br>z systemem dwublokowym, nie zmieniła tej sytuacji korekta<br>systemu wyborczego (z Hare’a-Niemeyera na Sainte-<br>-Leaguë’a), a w obu przypadkach miały miejsce rządy<br>wielkiej koalicji;</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych</li></ol>\n<p>aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście<br>interpretacyjnym oraz wykazał się znajomością licznych pojęć<br>związanych z ww. zagadnieniem.</p>\n<ul><li>Zmiany w systemie mogą być wyrażone w formie opisu, bez</li></ul>\n<p>podawania nazw tych systemów.<br>Kursywą zaznaczono kwestie niekonieczne do uznania danego<br>aspektu za spełniony w sposób pełny.<br>Poziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P.<br>Zdający:</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia</li></ul>\n<p>(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)<br>lub</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia</li></ul>\n<p>i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia<br>(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych</li></ol>\n<p>aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością<br>wybranych pojęć związanych z tematem; ustosunkował się do<br>oceny autora.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił jeden<br>lub dwa błędy<br>merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>niekonsekwentną<br>selekcję informacji i ich<br>hierarchizację (umieścił<br>w pracy nieliczne<br>fragmenty niezwiązane<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód nie w pełni<br>uporządkowany.<br>Poziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P.<br>Zdający:</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo</li></ul>\n<p>scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród<br>zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)<br>lub</p>\n<ul><li>częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia</li></ul>\n<p>(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).</p>\n<ol><li>Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć</li></ol>\n<p>związanych z tematem.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił trzy<br>lub cztery błędy<br>merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>w niewystarczającym<br>stopniu selekcję<br>informacji i ich<br>hierarchizację (napisał<br>pracę, której znaczną<br>część stanowią<br>fragmenty niezwiązane<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód w sposób<br>chaotyczny<br>i nielogiczny.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił co<br>najmniej pięć błędów<br>merytorycznych.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Ponad połowę pracy<br>stanowią fragmenty<br>niezwiązane z tematem.<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Wywód jest<br>niekomunikatywny.<br>0 P.<br>Zdający nie zrozumiał tematu - nie wypełnił wymagań dla<br>poziomu I.</p>\n<ol><li>Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych</li></ol>\n<p>z tematem.<br>Przy pracy o wartości<br>merytorycznej 0 p., nie<br>przyznaje się punktów<br>za pozostałe elementy.<br>Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III),<br>może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez<br>zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj.<br>poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za<br>zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości<br>merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także<br>ocenić pracę na 0 punktów.</p>","solutions":[]}